მოზარდთა „აღზრდა-განათლების“ საკითხისათვის ივირონის მონასტერში
საკვანძო სიტყვები:
გიორგი ათონელი, ათონი, ივირონის მონასტერი, ბიზანტიური განათლება, ორფანოტროპეიონიანოტაცია
სტატიაში გამოკვლეულია გიორგი მთაწმინდელის მიერ XI საუკუნეში საქართველოდან ათონზე წაყვანილი მოზარდების განთავსებისა და განათლების საკითხი. ივირონის 1047-1090-იანი წლების ივირონის სასაზღვრე აქტებში დაცული ცნობა მიუთითებს, რომ ბარბარეს დომენში მდებარე ბავშვთა თავშესაფარი ივირონის მონასტრის საკუთრებაში იყო. ათანასე დიდის ლავრის დაქვემდებარებაში მყოფი ანალოგიური დაწესებულებების (კუნძული ნეოსი, მილოპოტამოსი) და პეტრიწონის მონასტრის მეტოქიონის (ნიკოლწმინდა) შედარებითი ანალიზი ადასტურებს, რომ ათონის მონასტრებში უწვერული მოზარდების განთავსება მონასტრის ტერიტორიის გარეთ არსებულ სპეციალურ სივრცეებში იყო შესაძლებელი. ერთი მხრივ, ივირონის მონასტრის საკუთრებაში მყოფი ბავშვთა თავშესაფრის შენობის მდებარეობა (ათონის ნახევარკუნძულის მიღმა) და დათარიღება (1047 წლიდან), ხოლო, მეორე მხრივ, ბიზანტიაში მოქმედი ორფანოტროპეიონების ფუნქცია (ობოლთა აღზრდა-განათლება) იძლევა იმის საშუალებას, ვივარაუდოთ, რომ ივირონის აქტებში დასახელებული დაწესებულება გიორგი ათონელის მიერ წაყვანილი მოზარდების საცხოვრებელი ადგილი უნდა ყოფილიყო.
წყაროები
1. Angold, M. (1995). Church and society in Byzantium under the Comneni, 1081–1261 . Cambridge University Press.
2. Aptsiauri, J. (1980). „giorgi mtsiris „giorgi mtats’midelis tskhoreba“ [The Life of George the Athonite by George the Minor] tbilisis universit’et’is gamomtsemloba
3. Baynes, N. H., & Moss, H. St. L. B. (Eds.). (1948). Byzantium: An introduction to East Roman civilization. Oxford University Press, 1948
4. Becker, A. H. (2006). Fear of God and the beginning of wisdom: The School of Nisibis and Christian scholastic culture in late antique Mesopotamia. University of Pennsylvania Press.
5. Browning, R. (1962). The patriarchal school at Constantinople in the twelfth century. Byzantion, 32(1), 167–168. Peeters Publishers;
6. Browning, R. (1992). The Byzantine Empire. The Catholic University of America Press.
7. Byzantine Monastic Foundation Documents. (2000). A complete translation of the surviving founders’ typika and testaments (Vol. 1). Dumbarton Oaks Research Library and Collection.
8. Constantine VII Porphyrogenitus. (1935). De ceremoniis (A. Vogt, Trans. & Ed.). Société d'édition "Les Belles Lettres".
9. Cooper, K. (Ed.). (2020). Social control in late antiquity: The violence of small worlds. Cambridge University Press.
10. Dzveli kartuli agiograpiuli lit’erat’uris dzeglebi [Monuments of Old Georgian Hagiographical Literature]. Ts’igni II (XI–XV ss.). (1967). I. Abuladze (Ed.). Tbilisi.
11. Gamsakhurdia, S. (1975) sts’avla- ganatleba dzvel sakartveloshi [Education in ancient Georgia]. „ganatleba“.
12. Ivironis akt’ebi [‘’Acts of Iviron’’ ‘’Actes D'iviron’’] (2008), Vol. I, (T. Mgaloblishvili, Ed.). Tbilisi.
13. Kalogeras, N. (2012). Locating young students in Byzantine churches. In Religious education in pre-modern Europe. Brill.
14. Kartvelta monast’eri bulgaretshi da misi t’ip’ik’oni [The Georgian monastery in Bulgaria and its typikon]. (1971). T’ip’ik’onis kartuli redaktsia [Georgian redaction of the typikon]. A. Shanidze (Ed.). „Metsniereba“, Tbilisi.
15. Lemerle, P. (2017). Byzantine Humanism: The First Phase, Notes and Remarks on Education and Culture in Byzantium from Its Origins to the 10th Century, (L. H. A. Moffatt, Trans.). Brill.
16. “Life of Athanasios of Athos, Version B.” (2016). In R. P. H. Greenfield & A.-M. Talbot (Eds. & Trans.), Holy men of Mount Athos. Dumbarton Oaks Medieval Library, Harvard University Press.
17. Magoulias, H. J. (Ed.). (1976). Education and learning in the sixth and seventh centuries as viewed in the lives of the saints. The Greek Orthodox Theological Review, 21.
18. Miller, T. S. (2003). The orphans of Byzantium: Child welfare in the Christian Empire . The Catholic University of America Press
19. Moffatt, A. (1986). The Byzantine child. Social Research, 53(4), pp. 705-723.
20. Nousia, F. (2016). Byzantine textbooks of the Palaeologan period . Biblioteca Apostolica Vaticana.
21. Nutsubidze, Sh. (1965). K’rit’ik’uli nark’vevebi. Pilosopia da k’ult’ura [Critical essays. Philosophy and culture]. Tbilisi.
22. Papuashvili, N. „giorgi mtats’mindeli - ek’lesiologi, k’ult’urt’regeri da repormat’ori“ [Giorgi Mtatsmindeli - Ecclesiologist, Cultural Figure and Reformator] http://www.tolerantoba.ge/index.php?id=1281619730&kat=188
23. Talbot, A.-M. (2019). Varieties of monastic experience in Byzantium, 800–1453. University of Notre Dame Press.
24. Talbot, A.-M. (2018). The adolescent monastic in middle and late Byzantium. In Coming of age in Byzantium: Adolescence and society (pp. 83–96). De Gruyter GmbH.
25. Tavzishvili, G. (1948). Umaghlesi ganatlebis ist’oriisatvis sakartveloshi [Toward a history of higher education in Georgia].
26. The Oxford Handbook Of Byzantine Studies (2008). Jeffreys, E., Haldon, J., and Cormack, R., (Eds.). Oxford University press.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
