აზერბაიჯანულ-ქართული ლიტერატურული ურთიერთობები

ანოტაცია

საქართველოში 1960-2010 წლებში შექმნილი აზერბაიჯანული ლიტერატურის შესწავლა გვიჩვენებს, რომ ჩვენი მეცნიერები, რომლებიც ცხოვრობდნენ და მოღვაწე­ობდნენ აქ, ქმნიდნენ უამრავ წარმატებულ კვლევასლიტერატურისა და ლიტერატურული კრიტი­კის სფეროში და დიდ წარმატებებსაც აღწევდნენ ქარ­თულ-აზერბაი­ჯანული სალიტერატურო ურთიერთო­ბის როგორც გაღმა­ვების, ასევე კვლევის კუთხითაც. თავდაპირველად, XX ს-ის 50-60-იან წლებში ბორჩალი, ზ. ბორჩალი, ა. მურსალოღლუ და სხვანიმოღვაწეობდნენ ამ მიმართუ­ლებით, მაგრამ 1970 წლის შემდეგ  ტრადიცია გააგრძელეს ისეთმა პროფესო­რებმა, როგორებიც არიან: ჰ. ალიევი, ა. მუსაევი, მ. ჰაჯიხალილოვი, ფ. ხუბანლი, შ. შამიოღლუ, თ.ისაბალიკიზი. გამოქვეყნდა უამრავი სტა­ტია, დაიბეჭდა მრავალი წიგნი, რითაც მკითხველს მიეცა საშუალება, აზერბაიჯანელ მკვლევართა კვლევებს გასცნო­­ბოდა.

XX ს-ის განმავლობაში საქართველოში გამოცემულ აზერბაიჯანულენოვან პრესასა და ლიტერატურულ ჟურ­ნა­­ლებს თუ გადავავლებთ თვალს, ასევე ბაქოსა და თბი­ლისში გამოცემულ სხვადასხვა ავტორთა წიგნებით თუ ვიმსჯე­ლებთ, ნათელი გახდება, რომ მხატვრულითარგმანი დიდ როლს ასრულებს იმ მწერალთა შემოქ­მედებაში, რომლებიც ცხოვრობდნენ და მოღვაწე­ობდნენ საქართველოში. მათ თარგმნეს ქართული ლიტერა­ტურული ძალზე ბევრი ნიმუში, მეზობელი ხალხის სულიერი სიმდიდრე მიიტანეს აზერბაიჯანელ მკითხვე­ლამდე, ამ თარგმანებით დაამტკიცეს, რომ ამ ორ ერს შორის სულიერი კავშირი დიდი ხნის განმავლობაში არსებობდა. ამიტომაც ვუწოდებთ მათ „მეგობრობის ხმებს - თარგმანის ოსტატებს“. ამ კუთხით უნდა აღინიშ­ნოს დ. ალიევას, თ. ჰუსეინოვის, მ. ჰ. ბახთიარლის, ა. სარაჯ­ლის, ი. ისმაილზადეს, ვ. რუსტამზადეს, ა. აბდუ­ლას, ზ. იაგუბის, დ. ქარამის, ა. ბინათოღლუს, მ. ჩობან­ზადეს, ჰ. ვალიევის, ე. ელსევარის, ს. სულე­იმანლის, ნ. ნასიბ­ზადეს, ვ. ჰაჯილარის, შ. მამადლის, ი. მამედლის, ნ. აბდულ­რაჰმანლის, ე. ალაზოღლუს, რ. ჰუ­მა­თის, მ. მა­მად­­ოღლუს, ა. ხანსულთანლის, ჯ. მამადლის, ო. ქაზუ­მო­ვის დასხვათა შემოქმედება. მათი თარგმანები იბეჭ­დება პრესაში - სხვადასხვა გაზეთებში: აღმოსავ­ლეთის შუქი, საქართველო, არსებობა, (East Lights, Georgia, Existence,) ასევე ლიტერატურულ კრებულებში: გაზაფ­ხული, 1980; დილის ვარსკვლავი, 1987, 1989, 1990; ორი გული ერთ მკერდში, 1981; ლიტერატურული საქარ­თვე­ლო, 2007, 2012 და სხვ.