ანთროპონიმთა ტრანსფორმაციის ტიპოლოგია „ვარლაამისა და იოასაფის ისტორიის“ არაბულ, ქართულ და ბერძნულ რედაქციებში
საკვანძო სიტყვები:
ვარლაამ და იოასაფი, ბალავარიანი, ანთროპონიმები, შედარებითი ანალიზიანოტაცია
სტატიაში შესწავლილია ანთროპონიმთა ტრანსფორმაციის ტიპოლოგია „ვარლაამისა და იოასაფისისტორიის“ არაბულ, ქართულ და ბერძნულ რედაქციებში. კვლევის მიზანია, გამოავლინოს, თუ როგორიცვლება პერსონაჟთა სახელები ტექსტის გადმოცემის პროცესში და რა კულტურულ-რელიგიურიფაქტორები განაპირობებს ამ ცვლილებებს.
ანალიზი ეფუძნება კომპარატივისტულ, დესკრიფციულ, კოგნიტურ-კონცეპტუალურ დალინგვოკულტუროლოგიურ მეთოდებს. კვლევამ აჩვენა, რომ ქართულ რედაქციაში ანთროპონიმებიხშირად განიცდის ქრისტიანულ ტრანსფორმაციას: არაბული სახელები იცვლება ან ბიბლიურიანთროპონიმებით, ან მათთან ფონეტიკურად მიახლოებული ფორმებით, რომლებიც, სავარაუდოდ, ბიბლიური ასოციაციების საფუძველზეა შექმნილი. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ეს ტენდენცია იმშემთხვევებში, როდესაც არაბულ ტექსტში პერსონაჟი საერთოდ არ ფიქსირდება, ხოლო ქართულსადა ბერძნულში იგი ახალი სახელით ჩნდება.
მეორე მხრივ, ბერძნულ რედაქციაში ქართული ტექსტის ანთროპონიმები, რომლებიც მხოლოდფონეტიკურად უახლოვდება ბიბლიურ ფორმებს, გადმოცემულია უკვე ზუსტი ბიბლიურიანთროპონიმებით.
კვლევის შედეგები ცხადყოფს ანთროპონიმთა თანდათანობითი ქრისტიანიზაციის პროცესს(არაბული → ქართული → ბერძნული) და ადასტურებს, რომ ქართული „ბალავარიანი“ ამტრანსფორმაციის შუალედურ ეტაპს წარმოადგენს.
წყაროები
Abuladze, I. (1962). Kartuli balavarianis erti p’ersonazhis sakhelis ts’armomavlobistvis.
[On the origin of a character’s name in the Georgian Balavariani] Sakartvelos ssr metsnierebata ak’ademiis moambe, 18(4).
Abuladze, I. (Ed.). (2006–2007). Balavariani (redaktsia B) [Recension B, Digital database]. (originali gamokveq’nda 1957, dzveli kartuli enis dzeglebi, 10, a. Shanidzis redaktsiit, tbilisi). Ivane javakhishvilis sakhelobis tbilisis sakhelmts’ipo universit’et’is sametsniero laborat’oria "orioni"; ARMAZI versia momzadebulia J Gippert-is mier. [(Originally published 1957, Monuments of Old Georgian Language, Vol. 10, ed. A. Shanidze, Tbilisi). Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Scientific Laboratory “Orioni”; ARMAZI version prepared by J. Gippert]. https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/hagio/balavarb/balavlex.htm
Abuladze, I. (Ed.). (2006–2007). Balavariani (redaktsia B) [Recension B, Digital database]. (originali gamokveq’nda 1957, dzveli kartuli enis dzeglebi, 10, a. Shanidzis redaktsiit, tbilisi). Ivane javakhishvilis sakhelobis tbilisis sakhelmts’ipo universit’et’is sametsniero laborat’oria "orioni"; ARMAZI versia momzadebulia J Gippert-is mier. [(Originally published 1957, Monuments of Old Georgian Language, Vol. 10, ed. A. Shanidze, Tbilisi). Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Scientific Laboratory “Orioni” ]
https://titus.uni-frankfurt.de/texte/etca/cauc/ageo/hagio/balavara/balavlex.htm
Andronikashvili, M. (1966). Nark’vevebi iranul- kartuli enobrivi urtiertobebidan [Studies in Iranian–Georgian linguistic relations]. Tbilisi.
Kirtadze, D. (2009). Sak’utari sakheli kartul originalur agiograpiul dzeglebsa da saist’orio ts’q’aroebshi (V-X ss.), (gamoukveq’nebeli sadokt’oro disert’atsia). [Proper names in original Georgian hagiographic monuments and historical sources (5th–10th centuries) [Unpublished doctoral dissertation].
Javakhishvili, I. (1979). Tkhzulebani (t’. 1). [Works (Vol. 1)]. Tbilisi.
Khintibidze, E. (1982). Kartul-bizant’iuri lit’erat’uruli urtiertobebis ist’oriisatvis. [On the history of Georgian–Byzantine literary relations]. Tbilisi.
Lang, D. M. (1957). ‘’The life of the blessed Iodasaph: A new oriental Christian version of the Barlaam and Ioasaph romance’’ (Jerusalem, Greek Patriarchal Library: Georgian MS 140). Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 20(1–3).
Volk, R. (2009). Die Schriften des Johannes von Damaskos, VI/1: Historia animae utilis de Barlaam et Ioasaph (spuria), Vol. 1: Einführung (Patristische Texte und Studien, 61). Berlin: De Gruyter.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
